Όταν το 1825 το όνομα Γλύξμπουργκ προστέθηκε ως τελευταίο συνθετικό σε έναν ήδη μακροσκελή τίτλο, ελάχιστοι θα μπορούσαν να προβλέψουν ότι το νέο αυτό παρακλάδι θα εξελισσόταν στη μακροβιότερη και πιο διακλαδισμένη βασιλική δυναστεία της σύγχρονης Ευρώπης. Ο οίκος του Σλέσβιχ-Χολστάιν-Σόντερμπουργκ-Γλύξμπουργκ υπήρξε παρακλάδι του παλαιότερου οίκου του Όλντενμπουργκ, μιας δυναστείας που ήδη από τον 15ο αιώνα είχε εδραιώσει την παρουσία της στη Δανία και σε άλλα βόρεια βασίλεια. Οι τελευταίοι δύο αιώνες, ωστόσο, ανήκουν ξεκάθαρα στο παρακλάδι των Γλύξμπουργκ, που έχουν γίνει πια κυρίαρχοι του παλαιότερου οίκου.

Ο πρίγκιπας Γουλιέλμος εξελέγη το 1863 -σε ηλικία 17 ετών- βασιλιάς των Ελλήνων με το όνομα Γεώργιος Α’ και βασίλευσε έως το 1913.

Ο Κωνσταντίνος Α΄ με τα παιδιά του, Παύλο και Ειρήνη, το 1910. Ο γιος του Γεωργίου Α’ υπήρξε Βασιλιάς των Ελλήνων από το 1913-1917 και από το 1920-1922.

Η απαρχή της σύγχρονης ιστορίας τους
Το παρελθόν τους συνδέεται με τον δούκα Φρειδερίκο Γουλιέλμο του Σλέσβιχ-Χολστάιν-Σόντερμπουργκ-Μπεκ, του οποίου η γραμμή διαδοχής μετονομάστηκε σε Γλύξμπουργκ από το ομώνυμο κάστρο στη βόρεια Γερμανία, πιο συγκεκριμένα κοντά στα παραδοσιακά σύνορα της Γερμανίας με τη Δανία στη χερσόνησο της Γιουτλάνδης. Το καθοριστικό σημείο καμπής ήρθε το 1863, όταν ο πρίγκιπας Χριστιανός των Γλύξμπουργκ ανήλθε στον θρόνο της Δανίας ως Χριστιανός Θ’. Ήταν το πρώτο βασιλικό σκήπτρο της οικογένειας, η οποία ως τότε «παρήγαγε» ευγενείς ως τον τίτλο του κόμη και του δούκα.
Η άνοδός του σε βασιλικό θρόνο δεν ήταν αυτονόητη, αλλά ήταν αποτέλεσμα σύνθετων δυναστικών ισορροπιών, καθώς η παλαιότερη γραμμή των Όλντενμπουργκ είχε εκλείψει. Ο Χριστιανός Θ΄ έμελλε όχι μόνο να είναι ο πρώτος βασιλιάς, αλλά και να μείνει στην ιστορία ως «ο πεθερός της Ευρώπης». Όχι μόνο σταθεροποίησε τη Δανία σε μια περίοδο εθνικών κρίσεων, αλλά είδε και τα παιδιά του να παντρεύονται σε βασιλικούς οίκους σχεδόν ολόκληρης της ηπείρου.

Η Αλεξάνδρα, κόρη του Βασιλιά Χριστιανού Θ’ της Δανίας και αδελφή του Γεωργίου Α’ της Ελλάδας. Με τον Εδουάρδο Ζ’ αποτέλεσαν ένα από τα πιο προβεβλημένα βασιλικά ζεύγη της Βρετανίας σφραγίζοντας την Εδουαρδιανή περίοδο.

H Δαγμάρη της Δανίας -γνωστή κι ως Μαρία Φεοντόροβα- έγινε Αυτοκράτειρα της Ρωσίας από το 1881-1894 ως σύζυγος του Αυτοκράτορα Αλεξάνδρου Γ΄. Εδώ, η αυτοκρατορική οικογένεια στο Μικρό Παλάτι της Λιβαδειάς στην Κριμαία, το 1893. Photo: Wikipedia

Ο Γεώργιος Α΄ έφερε μαζί του όχι μόνο τη βόρεια καταγωγή του, αλλά και ένα πλέγμα συγγενειών που προσέδιδε στο ελληνικό στέμμα διεθνή αναγνώριση και κύρος. Έμελλε να βασιλέψει μισό αιώνα και η δολοφονία του στη Θεσσαλονίκη το 1913 έκλεισε μια μακρά περίοδο όπου η Ελλάδα μεγάλωσε γεωγραφικά, αλλά και ενεπλάκη σε πολέμους. Η γραμμή του συνεχίστηκε με τον Κωνσταντίνο Α’ και αργότερα με τον Παύλο Α’, ως την ενθρόνιση του Κωνσταντίνου Β’ το 1963 και την κατάργηση της μοναρχίας στη χώρα μας το 1974.

Η επέκταση της δυναστείας
Την ίδια στιγμή, μια άλλη κόρη του Χριστιανού Θ΄, η Αλεξάνδρα, παντρεύτηκε τον διάδοχο του βρετανικού θρόνου, τον μελλοντικό Εδουάρδο Ζ’ . Ως βασίλισσα του Ηνωμένου Βασιλείου, η Αλεξάνδρα της Δανίας ενσάρκωσε την κοσμοπολίτικη αίγλη της εποχής του Εδουαρδιανού Λονδίνου, ενώ η αδελφή της, η Δαγμάρη, έγινε αυτοκράτειρα της Ρωσίας ως σύζυγος του Αλέξανδρου Γ’. Μέσα σε μία γενιά, ο οίκος των Γλύξμπουργκ βρέθηκε από ένα περιφερειακό κάστρο στο βορρά της Γερμανίας να συνδέεται με τα ανάκτορα της Κοπεγχάγης, της Αθήνας, του Λονδίνου και της Αγίας Πετρούπολης.

Τρεις γενιές της βασιλικής οικογένειας της Νορβηγίας στη βιβλιοθήκη του Βασιλικού Παλατιού του Skaugum, το 1952. Από αριστερά, ο βασιλιάς Χάακον VII, ο πρίγκιπας Χάραλντ και ο βασιλιάς Όλαφ V. Ο Χάακον Ζ΄ θεμελίωσε μια σύγχρονη, συνταγματική μοναρχία που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Μετά τη διάλυση της ένωσης με τη Σουηδία το 1905, οι Νορβηγοί επέλεξαν ως βασιλιά τους τον πρίγκιπα Καρλ της Δανίας, ο οποίος ανήλθε στον θρόνο ως Χάακον Ζ’. Η επιλογή ενός Γλύξμπουργκ για τον νεοσύστατο νορβηγικό θρόνο δεν ήταν τυχαία, προσέφερε νομιμοποίηση χωρίς να απειλεί την εθνική αυτονομία. Ο Χάακον Ζ΄ έγινε σύμβολο αντίστασης κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής και θεμελίωσε μια σύγχρονη, συνταγματική μοναρχία που συνεχίζεται μέχρι σήμερα

Στη Δανία, η γραμμή παρέμεινε αδιάλειπτη. Από τον Χριστιανό Θ΄ έως τη σημερινή εποχή, οι Γλύξμπουργκ διατήρησαν τον θρόνο της χώρας, περνώντας μέσα από δύο παγκοσμίους πολέμους και βαθιές κοινωνικές μεταβολές. Η πρόσφατη βασίλισσα Μαργαρίτα Β’, που ανήλθε στον θρόνο το 1972, υπήρξε μία από τις μακροβιότερες μονάρχες της Ευρώπης, συνδυάζοντας καλλιτεχνική ευαισθησία και θεσμική σταθερότητα. Με την παραίτησή της το 2024 υπέρ του γιου της Φρειδερίκου Ι’, η δυναστεία απέδειξε ότι μπορεί να προσαρμόζεται σε ένα περιβάλλον όπου η μοναρχία επιβιώνει μόνο ως συνταγματικός θεσμός.

Το περιπετειώδες ελληνικό παρακλάδι
Το ελληνικό παρακλάδι του οίκου Σλέσβιχ-Χολστάιν-Σόντερμπουργκ-Γλύξμπουργκ γνώρισε τη μεγαλύτερη πολιτική αστάθεια σε σύγκριση με τους σκανδιναβικούς συγγενείς της. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στον ελληνικό θρόνο βρισκόταν ο Γεώργιος Β’, ο οποίος είχε επιστρέψει στην Ελλάδα το 1946 ύστερα από χρόνια εξορίας κατά τη διάρκεια της κατοχής. Ο θάνατός του, το 1947, χωρίς απογόνους, άνοιξε τον δρόμο για τη διαδοχή από τον μικρότερο αδελφό του Παύλο Α’.

Ο Βασιλιάς Παύλος Α’ με την πριγκίπισσα Φρειδερίκη του Αννοβέρου στην Ακρόπολη το 1938. Το ζευγάρι παντρεύτηκε την ίδια χρονιά και απέκτησε τρία παιδιά.

Ο Παύλος Α’ και η Φρειδερίκη με τα παιδιά τους, Κωνσταντίνο, Σοφία και Ειρήνη, 1947.

Η βασιλεία του Παύλου συνέπεσε με την προσπάθεια ανασυγκρότησης της χώρας μετά τον εμφύλιο πόλεμο και με την ένταξη της Ελλάδας στο δυτικό στρατόπεδο του Ψυχρού Πολέμου. Το 1964, μετά τον θάνατό του, τον διαδέχθηκε ο γιος του Κωνσταντίνος Β’, ο οποίος ανέβηκε στον θρόνο μόλις 23 ετών, σε μια περίοδο έντονων πολιτικών εντάσεων.

Η βασιλεία του Κωνσταντίνου Β΄ αποδείχθηκε σύντομη και ταραχώδης. Η πολιτική κρίση του 1965 αποδυνάμωσε τη θεσμική ισορροπία, ενώ το πραξικόπημα του 1967 εγκαθίδρυσε στρατιωτική δικτατορία. Ο νεαρός βασιλιάς επιχείρησε τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους ένα αποτυχημένο αντιπραξικόπημα και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα, ξεκινώντας μια μακρά περίοδο εξορίας. Μετά την πτώση της χούντας, το δημοψήφισμα του 1974 επικύρωσε την οριστική κατάργηση της μοναρχίας. Ο Κωνσταντίνος Β΄ έζησε για δεκαετίες κυρίως στο εξωτερικό, διατηρώντας όμως στενούς δεσμούς με τις ευρωπαϊκές βασιλικές οικογένειες ως τον θάνατό του στην Αθήνα το 2023.

Ο Κωνσταντίνος Β’ με την Αννα-Μαρία της Δανίας, το 1964 στην Κέρκυρα. Ο τελευταίος Βασιλιάς της Ελλάδας βασίλευσε από το 1964 έως το 1973.

O Κωνσταντίνου Β’, και η Άννα-Μαρία της Δανίας παντρεύτηκαν στις 18 Σεπτεμβρίου 1964 στην Αθήνα. Η τελετή θεωρήθηκε ένα από τα σημαντικότερα κοσμικά γεγονότα της εποχής στην Ελλάδα.

Η οικογένεια συνέχισε την παρουσία της εκτός θρόνου. Με τη σύζυγό του Άννα Μαρία της Δανίας, ο Κωνσταντίνος Β’ απέκτησε πέντε παιδιά, όπου φέρουν τον τίτλο «της Ελλάδας και της Δανίας» (Παύλος, Νικόλαος, Φίλιππος, Αλεξία και Θεοδώρα), οι οποίοι μεγάλωσαν κυρίως στο εξωτερικό αλλά διατήρησαν στενή σχέση με την Ελλάδα. Το 2024 τα μέλη της οικογένειας υιοθέτησαν επισήμως το επώνυμο «Ντε Γκρες» (De Grèce), μια συμβολική επιλογή που παραπέμπει στην ελληνική καταγωγή της δυναστείας. Παρότι η μοναρχία αποτελεί πλέον παρελθόν για τη χώρα, οι απόγονοι της ελληνικής γραμμής των Γλύξμπουργκ έχουν επιλέξει τα τελευταία χρόνια να ζουν σε μεγάλο βαθμό στην Ελλάδα.

Αν κάτι χαρακτηρίζει τα τελευταία διακόσια χρόνια του οίκου Σλέσβιχ-Χολστάιν-Σόντερμπουργκ-Γλύξμπουργκ, είναι η ικανότητά του να μετασχηματίζεται. Από γερμανικό δουκικό οίκο εξελίχθηκε σε βασιλική δυναστεία με παρουσία σε τέσσερα κράτη. Από απόλυτες μοναρχίες πέρασε σε συνταγματικά πλαίσια. Από τον 19ο αιώνα των δυναστικών γάμων στον 21ο αιώνα της δημόσιας λογοδοσίας και προσοχής των βασιλικών προφίλ.

O Κωνσταντίνος Β’, η Άννα-Μαρία, ο Παύλος και η Marie-Chantal στη Στοκχόλμη τον Απρίλιο του 1996, στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 50ά γενέθλια του Βασιλιά Carl XVI Gustaf της Σουηδίας.

Η Μαργαρίτα Β’ με την αδερφή της Αννα -Μαρία. Η πρώην βασίλισσα της Δανίας παραιτήθηκε από τον θρόνο στις 14 Ιανουαρίου 2024, έπειτα από 52 χρόνια βασιλείας.

Πίσω από τα μακροσκελή ονόματα και τους τίτλους, η ιστορία των Γλύξμπουργκ είναι η ιστορία της ίδιας της Ευρώπης: εθνικά κινήματα, πόλεμοι, δημοψηφίσματα, καταργήσεις θρόνων και νέες αρχές. Μια οικογένεια ευγενών, που ξεκίνησε ως παρακλάδι των Όλντενμπουργκ, κατέληξε να αποτελεί τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη Σκανδιναβία και τη Μεσόγειο. Όσοι παρακολουθούν την διεθνή σκηνή, μπορούν να βεβαιώσουν ότι παρά τις περιορισμένες σήμερα βασιλικές εξουσίες, το αποτύπωμά τους στην πολιτική και πολιτισμική ιστορία των τελευταίων δύο αιώνων παραμένει δυσανάλογα μεγάλο σε σχέση με το μέγεθος των χωρών που κυβέρνησαν.