Κάποτε, η ελληνική έξοδος είχε έναν σχεδόν τελετουργικό χαρακτήρα. Το βράδυ της Παρασκευής και κυρίως του Σαββάτου ήταν “ιερό”. Κλείναμε τραπέζια, ανοίγαμε μπουκάλια και διασκεδάζαμε μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες, ενώ το αυτοκίνητο, μας περίμενε παρκαρισμένο έξω από το εκάστοτε μαγαζί -συχνά χωρίς δεύτερη σκέψη για το πώς και σε ποια κατάσταση θα οδηγηθεί πίσω.
Σήμερα, αυτή η εικόνα έχει αλλάξει αισθητά. Η αυστηροποίηση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και η εντατικοποίηση των ελέγχων αλκοτέστ δεν επηρέασαν μόνο τα ποσοστά παραβάσεων, αλλά κατόρθωσαν να μεταμορφώσουν τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες σχεδιάζουν και βιώνουν τη διασκέδασή τους. Τα έντονα Σαββατόβραδα αντικαταστάθηκαν από τα μεσημέρια της Κυριακής και τα “early drinks μετά την δουλειά” της Πέμπτης. Η κατανάλωση ποτού βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά ποσοστά στην Ελλάδα, τα συνοικιακά μαγαζιά -τα μέρη δηλαδή που δεν χρειάζεται να πάρεις αμάξι για να τα επισκεφθείς- ανθίζουν και η χρήση ταξί παρουσιάσει σημαντική αύξηση -αυτό βέβαια οφείλεται εν μέρη και στην έλλειψη παρκινγκ. Όλα τα προαναφερθέντα δείχνουν ουσιαστικά, ότι η κοινωνία έχει αρχίσει να αναδιαμορφώνει, θέλοντας και μη, την κουλτούρα που είχε γύρω από τον τρόπο διασκέδασης και να βρίσκει ευρηματικούς, εναλλακτικούς τρόπους να γλεντάει χωρίς να παρανομεί.
Αλκοτέστ παντού
Θυμάστε το κλασσικό “ζακέτα να πάρεις”, της Ελληνίδας μάνας; Σε αυτή την φράση έχει τώρα προστεθεί και το “μην πιείς κάνουν αλκοτέστ στον δρόμο”. Ισχύει, είναι πλέον παντού. Καλιρρόης, Συγγρού, Χαμοστέρνας κοντά στην έξοδο της Πειραιώς. Η τροχαία διενεργεί χιλιάδες ελέγχους καθημερινά με τα αποτελέσματα να είναι ενθαρρυντικά καθώς φαίνεται ότι οι παραβάσεις μειώνονται και οι οδηγοί συμμορφώνονται. Πιο συγκεκριμένα, τα πρόσφατα στοιχεία της Διεύθυνσης Τροχαίας Αττικής δείχνουν ότι από τις 5 ως τις 8 Φεβρουαρίου έγιναν 33.500 αλκοτέστ, εκ των οποίων βρέθηκαν θετικά μόλις τα 212. Τι σημαίνει αυτό; Μάλλον ότι οι Έλληνες ακολουθούν την νέα νομοθεσία περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Αυτό βέβαια δεν συνεπάγεται το ότι έχουν σταματήσει να διασκεδάζουν, να πίνουν και να βγαίνουν, αλλά ότι απλά έχουν προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Η μη προσαρμογή άλλωστε σημαίνει πρόστιμα από 350 έως 4.000 ευρώ, αφαίρεση διπλώματος από 1 μήνα έως 10 έτη και φυλάκιση από 2 μήνες έως 5 χρόνια.
Μπάι-μπάι Σαββατόβραδα
Το πρώτο που παρατηρεί κανείς σε αυτή την νέα, “νηφάλια” πραγματικότητα είναι η αλλαγή του ωραρίου. Η έξοδος ουσιαστικά ξεκινά νωρίτερα και τελειώνει νωρίτερα. Το “πάμε για ένα ποτό στις 8 ή 9” έχει αντικαταστήσει τη λογική του «βγαίνουμε μετά τις 12». Οι παρέες συναντιούνται πιο νωρίς, τρώνε κάτι ελαφρύ, πίνουν ένα ή δύο ποτά και μέχρι τη 1 ή τις 2 το πολύ έχουν ήδη πάρει τον δρόμο της επιστροφής. Τα μαγαζιά έχουν ήδη προσαρμοστεί σε αυτό το νέο δεδομένο, με τα περισσότερα να κλείνουν ήδη από τις 12 το βράδυ.
Ωστόσο, η πιο σημαντική μετατόπιση που παρατηρείται, πέρα από την αλλαγή του ωραρίου, είναι ότι σταδιακά αποχαιρετάμε τα Σαββατόβραδα. Για τους περισσότερους πλέον, η ιδέα ότι την συγκεκριμένη ημέρα οι δρόμοι θα είναι γεμάτοι και οι έλεγχοι θα είναι συχνοί, δημιουργεί άγχος, γεγονός που λειτουργεί αποτρεπτικά. Κάπως έτσι, το Σάββατο δεν έχει πια το αποκλειστικό βάρος της διασκέδασης, καθώς πολλοί το αποφεύγουν εντελώς, προτιμώντας να βγουν μια πιο ήρεμη Παρασκευή ή ένα Κυριακάτικο μεσημέρι. Το αποτέλεσμα είναι ότι η έξοδος αποσυμπιέζεται και δεν κορυφώνεται πια σε μία και μοναδική νύχτα.
Ένα είναι αρκετό
Για τους ειδικούς η μεγαλύτερη αλλαγή δεν είναι η ώρα και η μέρα, αλλά το μέτρο. Το πόσο δηλαδή, πλέον πίνει ο Έλληνας όταν θα βγει. Πιο συγκεκριμένα, η κατανάλωση αλκοόλ στην Ελλάδα έχει παρουσιάσει σταδιακή μείωση τα τελευταία χρόνια, ενώ σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο, στη χώρα καταγράφεται ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα κατανάλωσης αλκοόλ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντίστοιχα, δεδομένα της World Health Organization δείχνουν ότι η Ελλάδα δεν ανήκει πλέον στις χώρες με υψηλή μέση κατανάλωση στην Ευρώπη. Τα παραπάνω βέβαια, δεν σημαίνουν ότι οι Έλληνες σταμάτησαν να πίνουν, αλλά ότι πλέον πίνουν διαφορετικά.
Το μοντέλο του «μπουκαλιού στο τραπέζι» δεν είναι πια αυτονόητο για όλους. Σε πολλές παρέες, η παραγγελία περιορίζεται σε ένα μόνο ποτήρι κρασί, τζιν, ουίσκι, ή κοκτέιλ. Επιπλέον υπάρχει ταυτόχρονα μεγαλύτερη επίγνωση του πώς αισθάνεται κανείς -όχι μόνο εκείνη τη στιγμή που πίνει, αλλά και την επόμενη μέρα που θα ξυπνήσει. Ουσιαστικά, το ποτό δεν είναι πια το επίκεντρο της εξόδου, αλλά ένα συνοδευτικό της συζήτησης. Δεν είναι ο πρωταγωνιστής.
Η γειτονιά επιστρέφει
Παράλληλα, η γεωγραφία της διασκέδασης αλλάζει, καθώς τα συνοικιακά μαγαζιά γνωρίζουν αυξημένη κίνηση. Η λογική του «πάμε στο κέντρο όπου γίνεται χαμός» δίνει συχνά τη θέση της στο «πάμε δύο δρόμους παρακάτω». Η επιλογή αυτή όμως, δεν είναι μόνο θέμα άνεσης, αλλά και θέμα ασφάλειας, καθώς όταν μπορείς να επιστρέψεις σπίτι με τα πόδια, η βραδιά γίνεται αμέσως πιο χαλαρή και χωρίς ίχνος άγχους. Δεν χρειάζεται να υπολογίσεις πόσα ποτά πρέπει να πιείς, διαδρομές, στάθμευση, κίνηση. Κάπως έτσι, μικρά wine bars, καφέ που μετατρέπονται σε ήρεμα στέκια μετά τις 8 το βράδυ, γίνονται οι νέοι πυρήνες εξόδου.
Η νέα φυσιολογικότητα της ευθύνης
Μια ακόμη, σχεδόν ανεπαίσθητη αλλά σημαντική αλλαγή αφορά την αντίληψη της ευθύνης. Ο οδηγός της παρέας που δεν καταναλώνει αλκοόλ αναγνωρίζεται ως ένας απαραίτητος και σημαντικός ρόλος και όχι ο “ξενέρωτος” της παρέας. Σε περίπτωση που προκύψει ανάγκη, το ταξί επιλέγεται χωρίς δεύτερη σκέψη, ενώ αρκετοί αποφασίζουν εξαρχής να μην πάρουν αυτοκίνητο όταν ξέρουν ότι θα πιούν. Η ιδέα ότι μπορείς να διασκεδάσεις χωρίς να ρισκάρεις έχει πλέον ενσωματωθεί στην κουλτούρα μας, με τους αυστηρότερους ελέγχους στους δρόμους να λειτουργούν ως καταλύτης αυτής της αλλαγής.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Έλληνες παραμένουν βαθιά κοινωνικοί. Οι έξοδοί τους δεν έχουν μειωθεί σημαντικά, αλλά ο τρόπος που περνάνε το χρόνο τους έχει αλλάξει: περισσότερη συζήτηση, λιγότερο ποτό. Περισσότερη ποιότητα, λιγότερη ποσότητα. Το «καλά να περάσουμε» δεν ταυτίζεται πλέον με το «να γίνει χαμός». Αντιθέτως, μπορεί να σημαίνει ένα μόνο καλό ποτό, μια ευχάριστη κουβέντα και την επιστροφή στο σπίτι χωρίς το άγχος του αλκοτέστ.
