Μια απόφαση που αλλάζει τους όρους του εμπορικού παιχνιδιού στις Ηνωμένες Πολιτείες φέρνει το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας τους παγκόσμιους «ανταποδοτικούς» δασμούς του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ και ανοίγοντας νέο κύκλο πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας.
Η εμπορική στρατηγική της Ουάσιγκτον δέχθηκε ισχυρό πλήγμα, καθώς το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε παράνομους τους βασικούς παγκόσμιους δασμούς που είχε επιβάλει ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ. Η απόφαση, η οποία ελήφθη με τη σύμπραξη ακόμη και δύο δικαστών που είχαν διοριστεί από τον ίδιο, περιορίζει ουσιωδώς την ευχέρεια της εκτελεστικής εξουσίας στην άσκηση εμπορικής πολιτικής και θεωρείται η πιο ηχηρή δικαστική ανατροπή της δεύτερης θητείας του.
Ο Τραμπ αντέδρασε άμεσα, ανακοινώνοντας την επιβολή νέων παγκόσμιων δασμών αρχικά 10% και στη συνέχεια 15%, επικαλούμενος διαφορετική νομική βάση, συγκεκριμένα το Άρθρο 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974. Υποστήριξε μάλιστα ότι η ετυμηγορία του Δικαστηρίου ενισχύει τις προεδρικές αρμοδιότητες. Ωστόσο, η νομική ερμηνεία της απόφασης δεν συνηγορεί υπέρ αυτού του ισχυρισμού.
Το Άρθρο 122 θέτει σαφές ανώτατο όριο 15% και χρονικό περιορισμό 150 ημερών για την εφαρμογή των δασμών, εκτός αν υπάρξει σχετική παράταση από το Κογκρέσο. Παράλληλα, απαιτείται η διαπίστωση προβλήματος στο ισοζύγιο πληρωμών. Άλλες νομικές επιλογές που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν προϋποθέτουν χρονοβόρες διοικητικές διαδικασίες και εξειδικευμένες γνωμοδοτήσεις, περιορίζοντας την ταχύτητα και την ευελιξία της κυβέρνησης.
Πολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις
Η συγκυρία δεν είναι ευνοϊκή για τον Αμερικανό πρόεδρο. Η οικονομία των ΗΠΑ εμφανίζει σημάδια επιβράδυνσης, με το Γραφείο Οικονομικής Ανάλυσης να ανακοινώνει ετήσια αύξηση του ΑΕΠ μόλις 1,4% στο τέταρτο τρίμηνο. Το 2025 καταγράφεται ως η δεύτερη ασθενέστερη χρονιά ανάπτυξης από το 2016, ενώ η αγορά εργασίας παρουσιάζει υποτονική δυναμική και οι πληθωριστικές πιέσεις επιμένουν.
Η πολιτική φθορά είναι ήδη ορατή. Μετά την εξαγγελία των παγκόσμιων δασμών στις 2 Απριλίου, η καθαρή έγκριση του Τραμπ για τη διαχείριση της οικονομίας υποχώρησε από +6 σε -12 μονάδες. Δημοσκόπηση του CNN κατέγραψε ότι το 62% των Αμερικανών αποδοκιμάζει την πολιτική του στους δασμούς, συμπεριλαμβανομένου του 25% ψηφοφόρων με ρεπουμπλικανική προτίμηση.
Η δικαστική απόφαση ενδέχεται να ενισχύσει τις επιφυλάξεις εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ιδιαίτερα σε βουλευτές που αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό την επιθετική εμπορική γραμμή, ενόψει και των ενδιάμεσων εκλογών.
Αντιδράσεις σε Βερολίνο και Βρυξέλλες
Στη Γερμανία, η ακύρωση των «ανταποδοτικών» δασμών δεν θεωρείται ικανή να διαλύσει το κλίμα αβεβαιότητας. Ο υπουργός Οικονομικών της χώρας, Λαρς Κλινγκμπάιλ, επισημαίνει ότι, παρ’ όλα αυτά, παραμένουν σε ισχύ δασμοί που αφορούν συγκεκριμένους τομείς, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και ο χάλυβας. Όπως δήλωσε στη Frankfurter Allgemeine Zeitung, «η αβεβαιότητα παραμένει μεγάλη», καθώς το εμπορικό τοπίο εξακολουθεί να είναι ρευστό.
Ανάλογη είναι η ανησυχία και σε επίπεδο επιχειρηματικών φορέων, οι οποίοι εκτιμούν ότι η εμπορική ένταση δεν εκτονώνεται, αλλά μεταφέρεται σε διαφορετικό νομικό πλαίσιο, με πιθανές επιπτώσεις και για τις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Παρίσι: Στο τραπέζι τα αντίμετρα
Στο Παρίσι, η συζήτηση μετατοπίζεται ήδη στην πιθανότητα ευρωπαϊκής απάντησης. Σε συνέντευξή του στους Financial Times, ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών, Μπρουνό Φορισιέρ, τάχθηκε υπέρ της προετοιμασίας αντίμετρων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον οι νέοι δασμοί 15% εφαρμοστούν πλήρως.
Όπως ανέφερε, η Γαλλία βρίσκεται σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη, προκειμένου να αξιολογηθούν οι συνέπειες της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ και να καθοριστούν τα επόμενα βήματα. Η στάση του Παρισιού ενισχύει τα σενάρια για συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση, σε περίπτωση που η εμπορική κλιμάκωση συνεχιστεί.
