Ένα άγνωστο μέχρι σήμερα γονίδιο που εντοπίστηκε σε μια άγρια μπανάνα ίσως βοηθήσει να σωθεί το πιο αγαπημένο φρούτο στον κόσμο από την πανδημία που πλήττει την πιο διαδεδομένη ποικιλία μπανάνας παγκοσμίως.

Η φουζαρίωση ή ασθένεια Fusarium, γνωστή και ως νόσος του Παναμά, είναι μια καταστροφική ασθένεια του εδάφους που πλήττει τις καλλιεργούμενες μπανάνες Cavendish παγκοσμίως μέσω των ιδιαίτερα επιθετικών στελεχών Race 4.

Ο μύκητας εξαπλώνεται μέσω του εδάφους μολύνει τα φυτά και τα προκαλεί να μαραίνονται και να πεθαίνουν. Μπορεί να παραμείνει στο έδαφος για χρόνια μολύνοντας μελλοντικές καλλιέργειες. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ με επικεφαλής τον Δρ. Άντριου Τσεν και την καθηγήτρια Ελίζαμπεθ Άιτκεν εντόπισαν σε ένα άγριο υποείδος μπανάνας μια ισχυρή πηγή φυσικής ανθεκτικότητας στην ασθένεια αυτή.

Το εύρημα αποτελεί σημαντική πρόοδο για τα προγράμματα βελτίωσης της μπανάνας που αναζητούν μακροπρόθεσμες λύσεις σε αυτή τη διαρκώς αυξανόμενη αγροτική απειλή. Η ερευνητική ομάδα εντόπισε το χαρακτηριστικό ανθεκτικότητας σε μια άγρια μπανάνα γνωστή ως Calcutta 4. Για να ανακαλύψουν τη γενετική του βάση διασταύρωσαν το Calcutta 4 με ευπαθείς μπανάνες από άλλο υποείδος της.

Αφού καλλιέργησαν τα νέα φυτά τα εξέθεσαν στο στέλεχος STR4 και συνέκριναν το DNA εκείνων που επέζησαν με όσων προσβλήθηκαν. «Χαρτογραφήσαμε την ανθεκτικότητα στο STR4 στο χρωμόσωμα 5 του Calcutta 4. Πρόκειται για εξαιρετικά σημαντικό εύρημα· είναι η πρώτη γενετική ανάλυση της ανθεκτικότητας στο Race 4 από αυτό το άγριο υποείδος» αναφέρει ο Δρ. Τσεν.

Πέντε χρόνια γενετικής έρευνας

Το έργο, που υλοποιήθηκε από τη Σχολή Γεωργίας και Βιωσιμότητας Τροφίμων του πανεπιστήμιου διήρκεσε πέντε χρόνια. Κάθε νέα γενιά διασταυρώσεων χρειαζόταν τουλάχιστον 12 μήνες για να αναπτυχθεί πριν ελεγχθεί για ανθεκτικότητα και συνεχιστεί η αναπαραγωγή.

Οι επιστήμονες συνδύασαν μεθόδους «προωθητικής γενετικής» (ανάπτυξη πληθυσμών και έλεγχος ασθένειας), αλληλούχηση γονιδιώματος και ανάλυση bulked segregant.

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η ανακάλυψη θέτει τα θεμέλια για την ανάπτυξη εμπορικών ποικιλιών μπανάνας ανθεκτικών στην ασθένεια. «Αν και το Calcutta 4 προσφέρει κρίσιμη γενετική ανθεκτικότητα δεν είναι κατάλληλο για εμπορική καλλιέργεια επειδή δεν παράγει καρπούς καλής γευστικής ποιότητας» εξηγεί ο Δρ. Τσεν.

Το επόμενο βήμα είναι η ανάπτυξη μοριακών δεικτών ώστε οι βελτιωτές φυτών να μπορούν να εντοπίζουν γρήγορα και με ακρίβεια τα ανθεκτικά φυτά ήδη από το στάδιο των σποροφύτων πριν εμφανιστούν συμπτώματα. «Αυτό θα επιταχύνει την επιλογή, θα μειώσει το κόστος και ελπίζουμε θα οδηγήσει τελικά σε μια μπανάνα που θα είναι νόστιμη, εύκολη στην καλλιέργεια και φυσικά προστατευμένη από το Fusarium μέσω της γενετικής της» λέει ο Δρ. Τσεν.