Η σκηνή επαναλαμβάνεται αθόρυβα, εκατομμύρια φορές τον μήνα: μια «μοναδική επενδυτική ευκαιρία», ένα «απίστευτα φθηνό προϊόν», μια υπόσχεση γρήγορου πλουτισμού. Πίσω από ένα σημαντικό ποσοστό αυτών των διαφημίσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κρύβεται απάτη — και ένα ολόκληρο οικοσύστημα εσόδων.

Σύμφωνα με έρευνα της Juniper Research για την προστασία των χρηστών από διαφημιστικές απάτες, μία στις δέκα διαφημίσεις που προβάλλονται στην Ευρώπη είναι δόλια. Το αποτέλεσμα; Ετήσια έσοδα ύψους 4,4 δισ. ευρώ για τις πλατφόρμες που τις φιλοξενούν, όπως το Facebook και το Instagram.

Εάν δεν υπάρξει ουσιαστική παρέμβαση, η Juniper εκτιμά ότι τα έσοδα από απατηλές διαφημίσεις θα αγγίξουν τα 10 δισ. ευρώ έως το 2030.

Το νέο πρόσωπο της ψηφιακής απάτης

Οι διαφημιστικές απάτες κυμαίνονται από ψεύτικα προϊόντα σε δελεαστικές τιμές μέχρι υποτιθέμενες επενδυτικές ευκαιρίες που υπόσχονται άμεσο κέρδος. Στόχος είναι η απόσπαση οικονομικών και προσωπικών δεδομένων των χρηστών.

Οι δράστες γίνονται όλο και πιο δημιουργικοί, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει δραστικά την παραγωγή περιεχομένου απάτης. Παράλληλα, πιο «αποδοτικές» μορφές εξαπάτησης, όπως επενδυτικά σχήματα και απάτες με κρυπτονομίσματα, κερδίζουν έδαφος. Η υπόσχεση ταχείας οικονομικής ανόδου λειτουργεί ως ισχυρός μαγνήτης.

1 τρισ. απάτες τον χρόνο

Η έρευνα υπολογίζει ότι οι Ευρωπαίοι χρήστες εκτέθηκαν σχεδόν σε ένα τρισεκατομμύριο διαφημίσεις-απάτες το 2025. Ο αριθμός αυτός προβλέπεται να αυξηθεί σε 1,4 τρισεκατομμύρια έως το 2030.

Σε ατομικό επίπεδο, ο μέσος χρήστης βλέπει πλέον περίπου 190 απατηλές διαφημίσεις κάθε μήνα — αριθμός που μπορεί να φθάσει τις 250 εάν δεν ληφθούν μέτρα.

Κίνδυνος διάβρωσης της εμπιστοσύνης

Εάν εταιρείες όπως η Meta δεν ενισχύσουν ουσιαστικά τους μηχανισμούς ελέγχου, ο κίνδυνος δεν περιορίζεται μόνο σε ρυθμιστικά πρόστιμα ή αρνητική δημοσιότητα.

Η μακροπρόθεσμη απειλή είναι η απώλεια εμπιστοσύνης. Όσο οι χρήστες δυσπιστούν απέναντι στις διαφημίσεις, τόσο θα μειώνεται η αλληλεπίδραση με νόμιμες επιχειρήσεις και, τελικά, η ίδια η αξία του διαφημιστικού χώρου.

Η οικονομία της απάτης, όπως φαίνεται, δεν πλήττει μόνο τα θύματα. Διαβρώνει σταδιακά και το ίδιο το ψηφιακό οικοσύστημα που τη φιλοξενεί.