Σε ένα εξαιρετικά δυσμενές περιβάλλον καλείται να λειτουργήσει η ευρωπαϊκή και ελληνική βιομηχανία πλαστικών. Οι αυστηρότερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις που θεσπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση αυξάνουν κατακόρυφα το κόστος συμμόρφωσης για τις εγχώριες επιχειρήσεις, την ίδια ώρα που τα εισαγόμενα προϊόντα από τρίτες χώρες κυκλοφορούν στην αγορά χωρίς ουσιαστικούς ελέγχους, δημιουργώντας συνθήκες έντονου αθέμιτου ανταγωνισμού.
Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος (ΣΒΠΕ), η ασυμμετρία αυτή απειλεί ευθέως τη βιωσιμότητα του κλάδου, καθώς οι ευρωπαϊκές εταιρείες επωμίζονται το οικονομικό βάρος της πράσινης μετάβασης, ενώ οι εισαγωγές παραμένουν στο «γκρίζο» ζώνη της επαλήθευσης.
Το πρόβλημα της εργαστηριακής επαλήθευσης και η ανάγκη για ιχνηλασιμότητα
Το κρίσιμο ζήτημα που αναδεικνύουν στελέχη της ελληνικής αγοράς δεν είναι η απλή παρουσία του πλαστικού, αλλά η αξιοπιστία των περιβαλλοντικών ισχυρισμών που το συνοδεύουν. Σε εργαστηριακό επίπεδο, είναι αδύνατο να επαληθευτεί με ακρίβεια το ποσοστό της ανακυκλωμένης πρώτης ύλης που περιέχεται σε ένα τελικό προϊόν.
Ο μόνος αξιόπιστος τρόπος ελέγχου είναι η ιχνηλασιμότητα σε όλα τα στάδια της παραγωγικής αλυσίδας. Η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται αυστηρά εντός της Ε.Ε. λόγω του κοινού κανονιστικού πλαισίου, αλλά είναι πρακτικά ανέφικτο να ελεγχθεί στις εισαγωγές από τρίτες χώρες.
Όπως τονίζει η κ. Λένα Μπέλση, μέλος του Δ.Σ. του ΣΒΠΕ, χωρίς αξιόπιστο εργαστηριακό έλεγχο και με ανεπαρκείς ελέγχους στα σύνορα, ο κίνδυνος του greenwashing γιγαντώνεται, επιτρέποντας σε αμφίβολης ποιότητας εισαγόμενα προϊόντα να εκτοπίζουν τα ευρωπαϊκά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει το χάος με τα «Green Claims»
Η ανησυχία της βιομηχανίας επιβεβαιώνεται πλέον και από την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για τα Green Claims, τα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου το 53% των περιβαλλοντικών ισχυρισμών που εξετάστηκαν στην ευρωπαϊκή αγορά ήταν ασαφείς, παραπλανητικοί ή αβάσιμοι, ενώ το 40% δεν συνοδευόταν από κανένα αποδεικτικό στοιχείο.
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, η Ε.Ε. προωθεί νέους κανόνες που θα απαιτούν επιστημονικά τεκμηριωμένες μεθόδους και ανεξάρτητη πιστοποίηση για κάθε οικολογικό ισχυρισμό.
Ιστορική κρίση για την ευρωπαϊκή ανακύκλωση πλαστικών
Η πλημμύρα φθηνών εισαγωγών από τρίτες χώρες, που δεν υπόκεινται στους ίδιους ελέγχους ιχνηλασιμότητας, έχει οδηγήσει την ευρωπαϊκή βιομηχανία ανακύκλωσης στην μεγαλύτερη κρίση της ιστορίας της. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Κομισιόν, η Ευρώπη έχασε περίπου 1 εκατομμύριο τόνους ανακυκλωτικής δυναμικότητας μέσα σε μόλις ένα έτος.
Τα νέα εργαλεία της Ε.Ε. για τον έλεγχο των εισαγωγών
Προκειμένου να αναχαιτιστεί η κρίση και να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργοποιεί νέα αυστηρά εργαλεία. Προβλέπονται αυστηρότερες απαιτήσεις τεκμηρίωσης και εισαγωγή ειδικών τελωνειακών κωδικών για τα εισαγόμενα ανακυκλωμένα πλαστικά, καθώς και επιτόπιοι έλεγχοι σε εγκαταστάσεις ανακύκλωσης εκτός των συνόρων της Ε.Ε.
Παράλληλα, αναπτύσσονται νέες εργαστηριακές μέθοδοι για την επιβεβαίωση της προέλευσης των φορτίων PET, ενώ θεσπίζεται η υποχρέωση των εισαγωγέων να παρουσιάζουν πιστοποιήσεις ισοδύναμης ιχνηλασιμότητας και ανεξάρτητης επαλήθευσης.
Οι εκπρόσωποι της ελληνικής βιομηχανίας ξεκαθαρίζουν ότι το ζητούμενο πλέον δεν είναι η θέσπιση περισσότερων νόμων, αλλά η συνεπής και αυστηρή εφαρμογή των κανόνων που ήδη υπάρχουν, ώστε να προστατευθεί η εγχώρια παραγωγή και οι θέσεις εργασίας.
