Όταν έρχονται στο νου μας πετυχημένοι άνθρωποι της τεχνολογίας, τα πρώτα ονόματα είναι εκείνα που συνδέονται με μακροχρόνια παρουσία και προσφορά. Ο Γιαν Κουμ όμως, ο συνιδρυτής του WhatsApp, γράφει την ιστορία του ακριβώς από την αντίθετη πλευρά: Πριν συμπληρώσει τα 40 του χρόνια αποφάσισε όχι μόνο να μοσχοπουλήσει το πνευματικό του παιδί, αλλά και να… εξαφανιστεί τελείως από τον κόσμο των επιχειρήσεων. Έγινε, έτσι, το απόλυτο παράδειγμα ενός «εξαφανισμένου θρύλου», που απολαμβάνει τους καρπούς της δουλειάς του με εντελώς διαφορετικό τρόπο.
Γεννημένος στις 24 Φεβρουαρίου 1976 σε μια μικρή κοινότητα έξω από το Κίεβο, μέσα σε μια οικογένεια που βίωνε τις πιέσεις του σοβιετικού καθεστώτος, ο Κουμ έμαθε από νωρίς τι σημαίνει να ζεις με περιορισμούς και να μην έχεις τίποτα δεδομένο. Το σπίτι της οικογένειάς του δεν είχε ούτε ζεστό νερό, οι τηλεφωνικές κλήσεις ήταν πολυτέλεια που απέφευγαν για να μην τραβούν την προσοχή του κράτους, και η καθημερινότητα ήταν σκληρή στην Ουκρανία της δεκαετίας του ’80.
Σε ηλικία 16 ετών, με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και το άνοιγμα των συνόρων, ο Κουμ και η μητέρα του μετανάστευσαν στην Καλιφόρνια αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. Όμως η πραγματικότητα που βρήκαν δεν ήταν εύκολη. Έζησαν σε μια μικρή, κρατικά επιδοτούμενη κατοικία στη Mountain View, στη καρδιά της Silicon Valley, και επιβίωναν με επιδόματα και κουπόνια τροφίμων, ενώ ο ίδιος αναλάμβανε δουλειές, όπως το σκούπισμα σε ένα παντοπωλείο για να βοηθήσει την οικογένειά του.
Η μεγάλη στροφή
Το 2009, ο Γιάν αγόρασε ένα iPhone και είδε το AppStore να ξεκινά να αλλάζει ριζικά το πώς χρησιμοποιούν οι χρήστες τα κινητά τους τηλέφωνα. Ένιωσε ότι υπήρχε μια ευκαιρία για κάτι διαφορετικό. Μαζί με τον Μπράιαν Άκτον και τον φίλο τους Άλεξ Φίσμαν άρχισαν να δουλεύουν πάνω σε μια ιδέα που αρχικά ήταν απλά μια «έξυπνη» λίστα επαφών που έδειχνε κατάσταση ανάλογη με το «τι κάνεις τώρα». Το όνομα που διάλεξαν, το WhatsApp δηλαδή, ήταν ένα έξυπνο λογοπαίγνιο με την καθημερινή φράση «what’s up?» (τι γίνεται;). Πολύ σύντομα έγινε κάτι πολύ μεγαλύτερο: μια εφαρμογή μηνυμάτων που λειτουργούσε πάνω στα κινητά με απλό τρόπο, χωρίς περιττά χαρακτηριστικά.
Οι πρώτες εκδόσεις του WhatsApp ήταν, όπως κάθε startup, γεμάτες προκλήσεις. Η εφαρμογή κατέρρεε ή κολλούσε, και ο απογοητευμένος Κουμ σκέφτηκε ακόμα και να τα παρατήσει και να βρει δουλειά. Αλλά η ομάδα επέμεινε και η προσθήκη λειτουργιών, όπως οι ειδοποιήσεις push και η χρήση του τηλεφωνικού αριθμού ως ταυτότητας χρήστη, άλλαξαν τα δεδομένα. Η απλότητα, η αξιοπιστία, και η απουσία διαφημίσεων έκαναν το WhatsApp να γίνει δημοφιλές παγκοσμίως, ιδίως σε χώρες όπου το κόστος των SMS ήταν υψηλό και οι χρήστες έψαχναν εναλλακτικές λύσεις.
Ενα πραγματικό φαινόμενο επικοινωνίας
Μέσα σε λίγα χρόνια, το WhatsApp είχε εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες να ανταλλάσσουν μηνύματα, φωτογραφίες και, αργότερα, κλήσεις βίντεο. Η αποδοχή αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη από τον Μαρκ Ζάκεμπεργκ, ο οποίος άρχισε να δείχνει επενδυτικό ενδιαφέρον. Τόσο πολύ που ξεκίνησε διαπραγματεύσεις για να αποκτήσει την εφαρμογή, οι οποίες κατέληξαν σε μια τεράστια συμφωνία: Το Facebook αγόρασε το WhatsApp το 2014 για περίπου 19-22 δισεκατομμύρια δολάρια σε μετρητά και μετοχές, μία από τις μεγαλύτερες εξαγορές τεχνολογικών startups στην ιστορία.
Η συνέχεια της ιστορίας
Τέτοιοι άνθρωποι ανήσυχοι τεχνολογικά δεν γίνεται να μην ασχοληθούν με κάτι άλλο. Συνήθως ιδρύουν νέες εταιρείες, δοκιμάζουν νέα προϊόντα, επιβάλλονται στην αγορά. Ο Κουμ προτίμησε να… εξαφανιστεί από τον κόσμο των επιχειρήσεων. Διάλεξε συνειδητά μια ζωή μακριά από τα φώτα της Silicon Valley, χωρίς όμως να εξαφανιστεί οικονομικά. Μέσω της Newlands, της προσωπικής του επενδυτικής εταιρείας, διαχειρίζεται το μερίδιό του σε μετοχές της Meta και έχει προχωρήσει σε σημαντικές αγορές ακινήτων, κυρίως στην Καλιφόρνια, αποκτώντας εκτάσεις και πολυτελείς κατοικίες με έμφαση στην ιδιωτικότητα και τη χαμηλή δημοσιότητα. Παράλληλα, έχει επενδύσει σε υπερπολυτελή σκάφη, με πιο γνωστό ένα superyacht μήκους άνω των 100 μέτρων.
Δεν απολαμβάνει μόνο τη ζωή, αλλά ενίσχυσε έντονα και τη φιλανθρωπική του δράση: έχει δωρίσει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια στο San Jose State University, στη Jewish Community Federation of San Francisco και σε οργανισμούς που στηρίζουν την εκπαίδευση, την επιστημονική έρευνα και τις κοινότητες μεταναστών. Υποστηρίζει εκπαιδευτικά ιδρύματα, οργανώσεις που βοηθούν την τεχνολογική κοινότητα και ομάδες υποστήριξης που αντανακλούν τις αξίες του. Ακόμη και όταν κατακτάς το απόλυτο exit πριν τα 40 σου χρόνια, αυτό που πραγματικά μετράει είναι πώς διαλέγεις να ζήσεις μετά.
