Ένα από τα πιο εντυπωσιακά και βίαια φαινόμενα που έχουν καταγραφεί ποτέ στο μακρινό Σύμπαν φαίνεται πως ήταν πολύ πιο σύνθετο από ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα οι αστρονόμοι.
Η έκρηξη ακτίνων γάμμα GRB 220101A, η οποία εντοπίστηκε την 1η Ιανουαρίου 2022 από το διαστημικό τηλεσκόπιο Neil Gehrels Swift της NASA, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της επιστημονικής κοινότητας, καθώς νέα μελέτη προτείνει ένα πρωτοφανές αστροφυσικό σενάριο.
Η GRB 220101A κατατάσσεται στις πλέον ενεργητικές εκρήξεις που έχουν παρατηρηθεί ποτέ, με την ισοτροπικά ισοδύναμη ενέργειά της να ξεπερνά τα 10⁵⁴ erg (εκτιμάται μεταξύ 2,5 και 3 × 10⁵⁴ erg). Το φως της ταξίδεψε για δισεκατομμύρια χρόνια μέχρι να φτάσει στη Γη, καθώς εντοπίζεται σε ερυθρομετατόπιση περίπου z=4,61.
Το σύνθετο σενάριο της κατάρρευσης
Η νέα έρευνα, με επικεφαλής τον αστροφυσικό Ρέμο Ρουφίνι, προτείνει ότι το φαινόμενο δεν προκλήθηκε από ένα απλό μεμονωμένο συμβάν, αλλά από μια αλυσίδα ακραίων κοσμικών αντιδράσεων σε ένα πολλαπλό αστρικό σύστημα:
- Η πρώτη έκρηξη «HB Supernova»: Ένα υπέρμαζο, μαγνητισμένο άστρο με πυρήνα άνθρακα-οξυγόνου (περίπου 10 φορές τη μάζα του Ήλιου), που βρισκόταν σε σύστημα με έναν λευκό νάνο και έναν αστέρα νετρονίων, κατέρρευσε. Η έκρηξη αυτή –που ονομάστηκε «HB supernova» προς τιμήν του Ινδού φυσικού Χόμι Μπάμπα– εκτόξευσε τεράστιο νέφος ηλεκτρονίων και ποζιτρονίων.
- Δεύτερη σουπερνόβα σε 3,5 δευτερόλεπτα: Το νέφος ύλης συγκρούστηκε με τον γειτονικό λευκό νάνο, πυροδοτώντας μέσα σε μόλις 3,5 δευτερόλεπτα μια δεύτερη έκρηξη σουπερνόβα και τον σχηματισμό νέου αστέρα νετρονίων.
- Γέννηση υπερταχέως πάλσαρ: Η ραγδαία συσσώρευση ύλης επιτάχυνε την περιστροφή ενός αστέρα νετρονίων στο εκπληκτικό 1,3 χιλιοστό του δευτερολέπτου, μετατρέποντάς τον σε ταχύτατο πάλσαρ και εξηγώντας τις εκπομπές σε ακτίνες Χ, οπτικό και ραδιοφωνικό μήκος κύματος.
- Σχηματισμός μαύρης τρύπας: Ταυτόχρονα, η ύλη που έπεσε σε άλλον αστέρα νετρονίων τον οδήγησε σε οριστική βαρυτική κατάρρευση, σχηματίζοντας μια μαύρη τρύπα με μάζα 2,3 φορές μεγαλύτερη από του Ήλιου, η οποία παρήγαγε τους σχετικιστικούς πίδακες και την ακτινοβολία γάμμα υψηλής ενέργειας.
Παρά την επιστημονική πληρότητα των παρατηρήσεων, αρκετοί ερευνητές αντιμετωπίζουν το πολυσύνθετο αυτό μοντέλο με επιστημονική επιφύλαξη, σημειώνοντας πως απλούστερα σενάρια σχηματισμού μαύρης τρύπας παραμένουν επίσης συμβατά με τα δεδομένα. Σε κάθε περίπτωση, η GRB 220101A αποτελεί ένα μοναδικό «κοσμικό εργαστήριο» για την κατανόηση της φυσικής των ακραίων ενεργειακών φαινομένων.
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του Politeianews.gr στην Google
