Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, με τις επιθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν, φέρνει μεγάλες αβεβαιότητες για την ευρωπαϊκή οικονομία. Η επόμενη περίοδος, όπως αναφέρουν διεθνείς οικονομολόγοι, θα είναι κρίσιμη για την Ευρωζώνη, καθώς η αναστάτωση στις αγορές ενέργειας μπορεί να προκαλέσει έναν νέο κύκλο πληθωριστικών πιέσεων, ανατρέποντας τη μέχρι τώρα θετική πορεία.
Οι εκτιμήσεις της ΕΚΤ, αν και προβλέπουν μια προσωρινή αύξηση των τιμών του πετρελαίου, αναδεικνύουν τις σοβαρές επιπτώσεις που θα έχει μια παρατεταμένη σύγκρουση στην οικονομία της Ευρώπης, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή.
Αν η σύγκρουση παραμείνει βραχύβια και οι τιμές της ενέργειας δεν υπερβούν τα όρια που εκτιμώνται, τότε η ζημιά στην οικονομία μπορεί να είναι περιορισμένη, με τις κυβερνήσεις να ενισχύουν τα μέτρα στήριξης προς τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Ωστόσο, αν οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για παρατεταμένο διάστημα, θα χρειαστεί να γίνουν μεγάλες δημοσιονομικές δαπάνες για την προστασία των πολιτών από την αύξηση του κόστους. Αυτό, όπως υπογραμμίζει ο Κάρστεν Μπρέτσκι της ING, ενδέχεται να θέσει υπό πίεση τους κυβερνήτες της Ευρώπης, καθώς το κόστος ζωής για τα νοικοκυριά θα αυξηθεί σημαντικά, με συνέπειες στην πολιτική σταθερότητα. Το ίδιο, αντίστοιχα, αποτελεί έναν από τους φόβους και της Goldman Sachs.
Η Ευρώπη, όπως αναφέρουν οι ειδικοί, είναι η πιο εκτεθειμένη μεγάλη οικονομία στις επιπτώσεις από τον πόλεμο στο Ιράν, κυρίως λόγω της εξάρτησης από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που προέρχονται από την περιοχή. Η εκτόξευση των τιμών ενέργειας έχει ήδη προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία, με τις τιμές του πετρελαίου να ξεπερνούν τα 80 δολάρια το βαρέλι και το φυσικό αέριο να καταγράφει αυξήσεις πάνω από 60% από την αρχή της σύγκρουσης.
Η αυξημένη ζήτηση για φυσικό αέριο, καθώς και η αβεβαιότητα στις αγορές πετρελαίου, καθιστούν την Ευρώπη ιδιαίτερα ευάλωτη σε διαταραχές του ενεργειακού εφοδιασμού. Ο πόλεμος στην περιοχή μπορεί να προκαλέσει επιπλέον αναστάτωση στις προμήθειες, με συνέπεια την εκτίναξη των τιμών και τη μείωση της διαθεσιμότητας ενέργειας. Οι ευρωπαϊκές χώρες, ήδη με περιορισμένα αποθέματα, θα πρέπει να στραφούν σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας και να ενισχύσουν την παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για να μειώσουν την εξάρτηση από τα καύσιμα του Ιράν και της Μέσης Ανατολής.
Τι σημαίνει ένας παρατεταμένος πόλεμος για την Ευρώπη
Αν ο πόλεμος συνεχιστεί και οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, οι συνέπειες για την ευρωπαϊκή οικονομία θα είναι σοβαρές. Η πιθανότητα μιας εκρηκτικής αύξησης του πληθωρισμού, η οποία ήδη καταγράφεται σε αρκετές χώρες της Ευρώπης, αποτελεί μεγάλη ανησυχία για τους οικονομολόγους και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Ειδικοί, όπως η Σιμόνα Ντελ Κιάι και ο Αντόνιο Μπαρόσο του Bloomberg Economics, αναφέρουν ότι αν η κρίση συνεχιστεί, η Ευρώπη θα αναγκαστεί να δαπανήσει μεγάλα ποσά για να προστατεύσει τους πολίτες της από τις αυξήσεις του κόστους, προκαλώντας μία «εξωτερική» πίεση στην πολιτική της.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, υπό την πίεση της ακρίβειας και της ύφεσης, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, με τους ειδικούς να επισημαίνουν ότι οποιαδήποτε απόφαση για την αναθεώρηση των επιτοκίων θα πρέπει να γίνει με προσοχή. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΚΤ θεωρεί ότι η ενέργεια, η οποία συνεχώς αυξάνει το κόστος παραγωγής, μπορεί να προκαλέσει έντονα πληθωριστικά φαινόμενα, επιτείνοντας την ανάγκη για αυξήσεις των επιτοκίων, γεγονός που θα μπορούσε να πλήξει τη δυναμική της ανάπτυξης στην Ευρωζώνη.
Το μέλλον της Ευρωζώνης εξαρτάται από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Αν η σύγκρουση παραμείνει περιορισμένη και οι τιμές της ενέργειας αποκατασταθούν, η Ευρώπη θα καταφέρει να επανέλθει σε μια σταθερή αναπτυξιακή πορεία. Αν, ωστόσο, ο πόλεμος συνεχιστεί και οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν υψηλές, οι χώρες της Ευρώπης θα χρειαστεί να αυξήσουν τις δαπάνες για τη στήριξη της κοινωνίας, με πιθανή αναζωπύρωση του πληθωρισμού.
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι αυξήσεις του πετρελαίου κατά 10 δολάρια το βαρέλι θα μπορούσαν να ενισχύσουν τον πληθωρισμό κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες, με την ανάπτυξη να μειώνεται κατά 0,15 ποσοστιαίες μονάδες. Το μεγαλύτερο ζητούμενο παραμένει το αν οι αγορές θα θεωρήσουν τον πόλεμο μια προσωρινή κρίση ή μια μόνιμη μεταβολή στο ενεργειακό σκηνικό, με τις συνέπειες να διαφαίνονται ήδη.
