ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ο μεγάλος ψηφιδωτός θησαυρός της Συρίας – Πώς συνέβαλε η Ελλάδα στην διάσωσή του

psifidota syria
Ο καθηγητής αρχαιολογίας Μααμούν Αμπντουλκαρίμ, από τη Συρία, περιγράφει με τα πιο μελανά χρώματα τις μέρες του πολέμου στη χώρα του.

Σε ολιγόλεπτο ντοκιμαντέρ που επιμελήθηκε το Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων (ΕΚΒΜΜ) μιλάει για την αγωνιώδη προσπάθειά του, να συγκεντρώσει τα ψηφιδωτά αριστουργήματα από διάφορα σημεία της χώρας, για να τα διασώσει από τους ανελέητους βομβαρδισμούς και τις λεηλασίες σε μουσεία, μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους της εμπόλεμης ενδοχώρας.

Ήταν μια μυστική καμπάνια, που ξεκίνησε με την έναρξη σχεδόν του πολέμου. Για αυτόν ακριβώς τον σκοπό «επιστρατεύθηκε» από την κυβέρνηση της Συρίας, αναλαμβάνοντας τη θέση του διευθυντή αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού.

Κατά τη διάρκεια της επείγουσας αυτής αποστολής που ηγήθηκε, εκατοντάδες ψηφιδωτά έργα τέχνης μεταφέρθηκαν στο μουσείο και σε ασφαλείς αποθηκευτικούς χώρους της Δαμασκού. Παρά την επιχείρηση διάσωσης, από στοχευμένα πυρά σε μουσεία, μεταξύ αυτών της Χάμα, της Απάμειας και του Maarat al-Nouman, έργα εξαιρετικής τέχνης δεν γλίτωσαν από την καταστροφή.

Δείγματα από την πλούσια πινακοθήκη ψηφιδωτών της Συρίας, φέρνει στο φως η χώρα μας σε μια ψηφιακή έκθεση, που θα παρουσιαστεί τον προσεχή Ιούλιο στην Αθήνα, με την επιμέλεια της διευθύντριας του ΕΚΒΜΜ Φλώρας Καραγιάννη.

Τα φωτογραφικά ντοκουμέντα προέρχονται από το πολύτιμο αρχείο του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων της Θεσσαλονίκης, που έμελλε να καταγράψει έναν σημαντικό αριθμό αποσπασμένων ψηφιδωτών δαπέδων της Συρίας.

H ηλεκτρονική βάση δεδομένων που δημιούργησαν Έλληνες και Σύροι επιστήμονες, πριν από το ξέσπασμα του πολέμου περιλαμβάνει 7.500 φωτογραφίες από 365 ψηφιδωτά δάπεδα της Συρίας. Το Syrian Mosaic Pavemet Documentation ήταν ένα από τα πιο φιλόδοξα προγράμματα του ΕΚΒΜΜ στη Μέση Ανατολή.

Ξεκίνησε το 2005, σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Μουσείων της Συρίας και το τμήμα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Δαμασκού, έπειτα από αίτημα στον ελληνικό φορέα, για παροχή τεχνογνωσίας στον εκσυγχρονισμό μεθόδων καταλογογράφησης και συντήρησης των ψηφιδωτών δαπέδων στη χώρα τους.

Ο τελικός στόχος ήταν η δημιουργία ενός corpus, που θα αποτελούσε τη βάση για μελλοντικές μελέτες. Η βαρβαρότητα του πολέμου διέκοψε βίαια το πρόγραμμα τεκμηρίωσης και επιμόρφωσης Σύρων μεταπτυχιακών φοιτητών. Το αρχείο, ωστόσο, παρέμεινε ασφαλές στο ΕΚΒΜΜ Θεσσαλονίκης.

Στην έκθεση «Συρία, μουσών εργαστήριον», με την οποία το ΕΚΒΜΜ φέρνει στη δημοσιότητα το ψηφιακό αρχείο με τα ψηφιδωτά έργα τέχνης, δεκάδες ψηφιδωτά της παλαιοχριστιανικής περιόδου (4-7ος αιώνας) θα εμφανίζονται στα μάτια των θεατών, καθώς θα περπατούν πάνω στις πληγωμένες περιοχές.

Πολύχρωμες συνθέσεις, σε ποικίλα μεγέθη, πολύπλοκα σχέδια (γεωμετρικές) και πλούσιες παραστάσεις εμπνευσμένες από την ελληνική μυθολογία, το φυτικό και ζωικό βασίλειο, που κοσμούσαν τα δάπεδα κτιρίων, ναών και σπιτιών από τη ρωμαϊκή περίοδο ώς τον 7ο αιώνα, θα ξεδιπλώνουν τον ψηφιδωτό διάκοσμο στις αρχαιολογικές θέσεις του συριακού εδάφους από όπου αποσπάστηκαν.

«Ενδεικτικές εικόνες τις οποίες κατάφεραν να συγκεντρώσουν με δυσκολία επιστημονικοί συνεργάτες του ΕΚΒΜΜ, θα δείχνουν το μέγεθος της ανυπολόγιστης ώς σήμερα καταστροφής», εξηγεί η διευθύντρια του ΕΚΒΜΜ Φλώρα Καραγιάννη.

Ψηφιδωτά που έχουν υποστεί ζημιές, θα εκτεθούν δίπλα στην προηγούμενη ακέραιη μορφή τους, όπως τα είχαν καταγράψει με τον φακό τους οι Σύροι φοιτητές, στις ειρηνικές μέρες εφαρμογής του προγράμματος. Πολλά από τα πληγωμένα έργα προέρχονται από την πλούσια συλλογή του μουσείου Maarat al-Nouman, το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί ως στρατιωτική βάση.

Τις φωτεινές και τις σκοτεινές σελίδες της Συρίας για τη χώρα και τον πολιτισμό κλείνει το ολιγόλεπτο ντοκιμαντέρ. Στην οθόνη, ο καθηγητής Αρχαιολογίας Μααμούν Αμπντουλκαρίμ, Σύροι φοιτητές καθώς και επιστήμονες από το ΕΚΒΜΜ, θυμούνται την καρποφόρα συνεργασία τους, την αγωνία για την τύχη των έργων, την αξία που αποκτά στη μεταπολεμική περίοδο η ηλεκτρονική βάση δεδομένων.

You may also like

Comments are closed.