Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες ανησυχίες για την ψυχική υγεία, τον εθισμό και την ασφάλεια των παιδιών, η μία χώρα μετά την άλλη υιοθετούν αυστηρούς περιορισμούς στην πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Από την Αυστραλία μέχρι την Ευρώπη, διαμορφώνεται ένα νέο ψηφιακό τοπίο που θέτει ως προτεραιότητα την προστασία της νέας γενιάς.
Στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων βρίσκεται πλέον και η Ελλάδα, με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να ανακοινώνει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2027, θα απαγορευτεί η πρόσβαση σε ανήλικους κάτω των 15 ετών σε όλες τις δημοφιλείς πλατφόρμες.
Αυστραλία: Η «μπροστάρισσα» της παγκόσμιας εκστρατείας
Η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που νομοθέτησε την πλήρη απαγόρευση χρήσης των social media για παιδιά κάτω των 16 ετών. Ο νόμος-ορόσημο υποχρεώνει κολοσσούς όπως το TikTok, το YouTube, το Instagram και το Facebook να μπλοκάρουν την πρόσβαση σε ανηλίκους, με τις εταιρείες που αποτυγχάνουν να συμμορφωθούν να αντιμετωπίζουν εξοντωτικά πρόστιμα που αγγίζουν τα 35,3 εκατομμύρια δολάρια.
Ο χάρτης των περιορισμών ανά χώρα
Η τάση εξαπλώνεται ραγδαία σε ολόκληρο τον πλανήτη με διαφορετικά όρια ηλικίας και μεθόδους επιβολής:
- Γαλλία & Δανία: Θεσπίζουν το όριο των 15 ετών για την πρόσβαση, με τη Γαλλία να εστιάζει ιδιαίτερα στον διαδικτυακό εκφοβισμό.
- Νορβηγία & Μαλαισία: Προχωρούν σε απαγόρευση για παιδιά κάτω των 16 ετών (με ορίζοντα υλοποίησης το 2026).
- Αυστρία, Σλοβενία & Τουρκία: Καταρτίζουν νομοθεσία για το όριο των 14 ή 15 ετών, με την Τουρκία να ψηφίζει ήδη σχετικό νομοσχέδιο στις 23 Απριλίου 2026.
- Ιταλία & Γερμανία: Απαιτούν ρητή γονική συναίνεση για ανήλικους κάτω των 14 και 16 ετών αντίστοιχα.
- Βραζιλία: Επέβαλε από τις 17 Μαρτίου 2026 την απαγόρευση «εθιστικών χαρακτηριστικών», όπως το ατέρμονο scrolling (infinite scroll).
- Κίνα: Εφαρμόζει τη «λειτουργία ανηλίκων» με αυστηρούς περιορισμούς στον χρόνο οθόνης ανάλογα με την ηλικία.
Το πρόβλημα του ελέγχου και η «εικονική» ηλικία
Παρά τα νομοθετικά μέτρα, η μεγάλη πρόκληση παραμένει η επαλήθευση της ηλικίας. Σήμερα, οι περισσότερες πλατφόρμες ζητούν απλώς από τον χρήστη να δηλώσει ότι είναι άνω των 13 ετών, χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.
Οι υποστηρικτές της προστασίας των παιδιών επισημαίνουν ότι οι τρέχοντες έλεγχοι είναι ανεπαρκείς, καθώς εκατομμύρια παιδιά κάτω του ορίου διατηρούν ενεργούς λογαριασμούς. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει την καθιέρωση ενός εναρμονισμένου ψηφιακού ορίου ηλικίας, ενώ πολλές χώρες στρέφονται προς συστήματα βιομετρικής επαλήθευσης ή σύνδεσης των λογαριασμών με επίσημα έγγραφα ταυτοποίησης.
