Μαζί με τον Νικολάς Μαδούρο νωρίς το Σάββατο συνελήφθη και η σύζυγός του και κορυφαία σύμβουλός του, Σίλια Φλόρες, η οποία σύρθηκε από την κρεβατοκάμαρά τους μαζί με τον σύζυγό της από αμερικανικά στρατεύματα. Το ζευγάρι απελάθηκε γρήγορα από τη χώρα για να δικαστεί με κατηγορίες για εμπορία ναρκωτικών στις ΗΠΑ.

Η «Τσιλίτα», όπως την αποκαλεί ο Μαδούρο, διετέλεσε Πρώτη Κυρία για περισσότερο από μια δεκαετία, αν και στην επίσημη ορολογία του σοσιαλιστικού κινήματος, γνωστού ως Τσαβισμός, αναφέρεται ως «πρώτη μαχήτρια». Είναι σύντροφος του Μαδούρο για περισσότερα από 30 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων έχτισε το δικό της πολιτικό κεφάλαιο και θεωρούνταν μία από τις πιο ισχυρές γυναίκες στη Βενεζουέλα.

Γνώρισε τον Μαδούρο, ο οποίος συχνά τονίζει την ταπεινή του καταγωγή, κατά τις πρώτες ημέρες του κινήματος των Τσαβιστών. Δικηγόρος με εξειδίκευση στο εργατικό και ποινικό δίκαιο, παρείχε νομική βοήθεια στον Ούγκο Τσάβες, τον συνονόματο του κινήματος, και σε άλλους στρατιωτικούς αξιωματικούς που συνελήφθησαν μετά την απόπειρα ανατροπής του τότε προέδρου, Κάρλος Αντρές Πέρες το 1992.

Ο Μαδούρο, από την πλευρά του, αγωνίστηκε επίσης για την απελευθέρωση του Τσάβες και ήταν στην ομάδα ασφαλείας του τότε αντισυνταγματάρχη.

«Κατά τη διάρκεια εκείνου του αγώνα για την απελευθέρωση του Τσάβες, συμμετείχαμε σε δραστηριότητες στους δρόμους. Θυμάμαι πάντα μια συνάντηση και όταν ένας νεαρός άνδρας ζήτησε να μιλήσει, μίλησε, και εγώ απλώς τον κοίταξα. Είπα, “Πόσο έξυπνος”», θυμήθηκε η Φλόρες τον Νοέμβριο του 2023, στο πρώτο επεισόδιο του podcast του Μαδούρο.

Έκτοτε, παρέμειναν αχώριστοι, αλλά η Φλόρες χάραξε τη δική της πολιτική πορεία. Εξελέγη για την πρώτη της θητεία ως μέλος της Εθνοσυνέλευσης το 2000, το έτος μετά την εκλογή του Τσάβες ως προέδρου. Κέρδισε ξανά μια έδρα το 2005 και έναν χρόνο αργότερα έγινε η πρώτη γυναίκα που προήδρευσε του κοινοβουλίου, διαδεχόμενη τον Μαδούρο, ο οποίος έγινε υπουργός Εξωτερικών του Τσάβες.

Κατά τη διάρκεια της θητείας της, απαγόρευσε στους δημοσιογράφους να εισέρχονται στη νομοθετική αίθουσα. Δέχτηκε επίσης επικρίσεις για την πρόσληψη δεκάδων συγγενών ως υπαλλήλων στο Κογκρέσο.

Σε συνέντευξή της στην ισπανική εφημερίδα La Vanguardia, απάντησε ότι η καταγγελία δεν υποβλήθηκε ποτέ επίσημα και ότι επρόκειτο για μια εκστρατεία δυσφήμισης, αλλά επιβεβαίωσε τις προσλήψεις: «Ναι, τα μέλη της οικογένειάς μου προσλήφθηκαν με βάση τα δικά τους προσόντα. Είμαι περήφανη γι’ αυτά και θα υπερασπιστώ το έργο τους όποτε χρειαστεί».

«Κόρη του Τσάβες»

Μεταξύ 2009 και 2011, διετέλεσε επίσης δεύτερη αντιπρόεδρος του Ενωμένου Σοσιαλιστικού Κόμματος της Βενεζουέλας, με επικεφαλής τότε τον Τσάβες, ο οποίος το 2012 διόρισε τον Φλόρες γενικό εισαγγελέα. Παράλληλα με τον Μαδούρο, ο οποίος ήταν ήδη αντιπρόεδρος, επισκέφθηκε τον Τσάβες στην Κούβα, όπου νοσηλευόταν για καρκίνο κατά τους τελευταίους μήνες της ζωής του. Το προφίλ της στο Twitter, όταν το δημιούργησε το 2015, έγραφε «Κόρη του Τσάβες», αν και το άλλαξε λίγα χρόνια αργότερα σε «Τσαβίστα».

Η Φλόρες και ο Μαδούρο, οι οποίοι γνωρίστηκαν έπειτα από την παράδοση του Τσάβες μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος του 1992, παντρεύτηκαν τον Ιούλιο του 2013, ύστερα από δύο δεκαετίες μαζί και λίγο μετά τη νίκη του Μαδούρο στις προεδρικές εκλογές επί του τότε υποψηφίου της αντιπολίτευσης, Ενρίκε Καπρίλες.

«Έχει σημαντικό πολιτικό υπόβαθρο. Όταν έγινε Πρώτη Κυρία, πέρασε σε δεύτερη μοίρα. Αλλά για πολλούς, είναι η δύναμη πίσω από τον θρόνο ή μια κορυφαία σύμβουλος», δήλωσε στο CNN η Κάρμεν Αρτεάγκα, διδάκτωρ πολιτικών επιστημών και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Σιμόν Μπολιβάρ.

«Όταν παντρεύτηκαν, μείωσε σημαντικά το προφίλ της. Σπάνια κάνει δημόσιες δηλώσεις, δεν ανταγωνίζεται για την προσοχή, κάνει ένα βήμα πίσω», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με την Αρτεάγκα, η υποστήριξη και οι συμβουλές της Φλόρες θα ήταν θεμελιώδεις εκείνα τα χρόνια, όταν το κίνημα αντιμετώπιζε εσωτερικές διαμάχες σχετικά με τη διαδοχή του Τσάβες. Ο Μαδούρο, που είχε χριστεί από τον τότε πρόεδρο, εξακολουθούσε να εδραιώνει την ηγεσία του έναντι άλλων εξέχοντων προσωπικοτήτων κοντά στον αποθανόντα ηγέτη, όπως ο Rafael Ramírez, ο εκδιωχθείς πρόεδρος της Petróleos de Venezuela και υπουργός ενέργειας και πετρελαίου, ο βουλευτής Diosdado Cabello ή ο αντιπρόεδρος Elías Jaua.

Σε αυτόν τον κύκλο, λίγες γυναίκες έχουν βρεθεί σε υψηλές θέσεις. Για την Αρτέαγκα, δεν υπήρχε «καμία αμφιβολία» ότι η Φλόρες ήταν η πιο ισχυρή γυναίκα στη χώρα, τουλάχιστον όσο ο Τσαβισμός παρέμενε στην εξουσία.

Ασκώντας δύναμη στο παρασκήνιο

Η πολιτική επιστήμονας Εστεφάνια Ρέγιες δήλωσε στο CNN ότι ήταν δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί η εξουσία της επειδή την άσκησε «παρασκηνιακά» και δεν ήταν θεσμοθετημένη.

«Είναι επικίνδυνο να μην κατανοεί κανείς τη δυναμική της λήψης αποφάσεων, επειδή αυτό δυσχεραίνει τη διασφάλιση της λογοδοσίας και της διαφάνειας όσον αφορά την επιρροή», είπε. Αν υπήρξε ποτέ διπλή ηγεσία, δεν επισημοποιήθηκε ποτέ, σε αντίθεση με τη Νικαράγουα μεταξύ του Προέδρου Ντανιέλ Ορτέγκα και της συζύγου του, Αντιπροέδρου Ροζάριο Μουρίγιο.

Η Ρέγιες επεσήμανε επίσης ότι η Φλόρες εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια σε υποστηρικτικό ρόλο ως μητρική φιγούρα, επιδιώκοντας να συνδεθεί περισσότερο με το κοινό παρά ως φιγούρα εκλογικού ανταγωνισμού. «Ο Τσαβισμός εργαλειοποιεί τον ρόλο της μητέρας. Συμβολικά, παραμένει δεσμευμένη από περιορισμούς φύλου», δήλωσε η Ρέγιες, επίκουρη καθηγήτρια στο Δυτικό Πανεπιστήμιο στον Καναδά.

Για χρόνια, η θέση της πρώτης κυρίας δεν χρησιμοποιούνταν στη Βενεζουέλα, από τότε που ο Τσάβες είχε πάρει διαζύγιο. Όταν ο Μαδούρο ανέλαβε την εξουσία, ονόμασε την Φλόρες «πρώτη μαχήτρια», υποστηρίζοντας ότι η «πρώτη κυρία» ήταν μια «αριστοκρατική έννοια».

Στο πλαίσιο αυτό, ο Ρέγιες σημείωσε ότι, παρά την άτυπη αλλαγή τίτλου, η θέση εξακολουθεί να συνδέεται, όπως και σε άλλες χώρες, με σκοπούς όπως η προστασία των παιδιών και η ηγεσία φιλανθρωπικών οργανώσεων.

Η πολιτική επιστήμονας Ναστάσια Ρόχας, καθηγήτρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Πανεπιστήμιο Χαβεριάνα στην Κολομβία, συμφώνησε. «Ο Τσαβισμός προδίδει όλα όσα είχε επικρίνει, παρουσιάζοντάς την ως την πρώτη μαχήτρια. Αυτό που τώρα προβάλλει είναι ένα άτομο που είναι σύντροφος του προέδρου, που τον συνοδεύει. Τα τελευταία χρόνια, έχουν αλλάξει εντελώς το προφίλ της», δήλωσε στο CNN.