Μια σημαντική ανάσα για χιλιάδες φορολογουμένους και επιχειρήσεις φέρνει το νέο καθεστώς της εφορίας, καθώς το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διορθώνει μια στρέβλωση ετών στον Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών. Με τον νέο νόμο 5301/2026 (ο οποίος τέθηκε σε ισχύ από τις 15 Μαΐου 2026), περιορίζονται δραστικά τα τσουχτερά διοικητικά πρόστιμα των 100, 250 ή 500 ευρώ για τυπικές παραλείψεις που δεν έχουν εισπρακτικό ή δημοσιονομικό αντίκτυπο.
Η μεγάλη έκπληξη της ρύθμισης είναι ο αναδρομικός της χαρακτήρας από τις 19 Απριλίου 2024. Αυτό σημαίνει ότι όσοι πλήρωσαν άδικα πρόστιμα τα τελευταία δύο χρόνια για εκπρόθεσμες αλλά μηδενικές δηλώσεις, θα πάρουν τα χρήματά τους πίσω μέσω επιστροφών ή συμψηφισμών από την ΑΑΔΕ.
Ποιοι γλιτώνουν οριστικά το πρόστιμο
Σύμφωνα με το άρθρο 37 του νέου νόμου, το διοικητικό πρόστιμο καταργείται πλήρως στις εξής περιπτώσεις εκπρόθεσμων δηλώσεων:
- Δηλώσεις Φορολογίας Εισοδήματος: Όταν το εκκαθαριστικό είναι μηδενικό ή πιστωτικό, καθώς και όταν ο φόρος που προκύπτει για πληρωμή δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
- Δηλώσεις «Πληροφοριακού Χαρακτήρα»: Αρχικές δηλώσεις που δεν δημιουργούν καμία υποχρέωση πληρωμής φόρου.
- Έμμεσοι Φόροι, Τέλη ή Εισφορές (εκτός ΦΠΑ/ΦΜΑ): Όταν το ποσό προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ.
- Παρακράτηση Φόρου (εκτός τυχερών παιγνίων): Όταν το προς απόδοση ποσό είναι έως 100 ευρώ.
- Ανήλικοι: Δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκων ή από ενήλικες για υποχρεώσεις της περιόδου που ήταν ανήλικοι (καλύπτει και το μέρος του γονέα για το εισόδημα του τέκνου).
- Τροποποιητικές Δηλώσεις: Δεν επιβάλλεται πρόστιμο για διορθώσεις λαθών αν ο επιπλέον φόρος εισοδήματος είναι έως 100 ευρώ ή αν πρόκειται για εκπρόθεσμη τροποποιητική ΦΠΑ/παρακρατούμενου, εφόσον η αρχική είχε κατατεθεί εμπρόθεσμα.
Τι αλλάζει με τα πρόστιμα ΦΠΑ
Στις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ το πρόστιμο δεν καταργείται, αλλά εξορθολογίζεται. Εφόσον δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, το πρόστιμο «κουρεύεται» στα 100 ευρώ για όλους, καταργώντας τα παλιά 250άρια και 500άρια που ίσχυαν ανάλογα με την κατηγορία των βιβλίων της επιχείρησης. Επιπλέον, καταργείται πλήρως το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
Αναδρομικά δύο ετών: Πώς θα γίνουν οι επιστροφές
Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει άμεσα σχετικές οδηγίες για τη διαδικασία επιστροφής των χρημάτων στους δικαιούχους για την περίοδο 2024-2026.
- Αν το πρόστιμο έχει βεβαιωθεί αλλά ΔΕΝ έχει πληρωθεί: Η διαδικασία αναζήτησης σταματά αυτόματα και η οφειλή διαγράφεται.
- Αν το πρόστιμο έχει ήδη πληρωθεί: Το ποσό θα επιστρέφεται στον τραπεζικό λογαριασμό του φορολογουμένου ή θα συμψηφίζεται με άλλες τρέχουσες φορολογικές του υποχρεώσεις.
- Σε περίπτωση μείωσης (π.χ. ΦΠΑ): Η πράξη επιβολής θα τροποποιείται, η οφειλή θα επανυπολογίζεται στα 100 ευρώ και η διαφορά θα επιστρέφεται.
